Ciekawostki astronomiczne

Teleskopy

Największy na świecie pojedynczy radioteleskop Arecibo w Puerto Rico ma średnicę tarczy 305 metrów.

***

W 2001 roku przez radioteleskop Chandra ujrzano wielką czarną dziurę w centrum Drogi Mlecznej.

***

Największy zespół obserwatoriów astronomicznych znajduje się na Hawajskim wulkanie Mauna Kea – 4200 metrów n.p.m.

***

Dzięki ogromnym teleskopom odkryto liczne księżyce Jowisza i Saturna, niektóre z nich są większe niż małe miasto.

***

Teleskop kosmiczny Hubble’a został wyniesiony na orbitę okołoziemską 24 czerwca 1990 roku.

Sondy i statki

Sonda kosmiczna Lunar Prospector stwierdziła przy biegunach naszego Księżyca istnienie wody. Odkrycie to otwiera lepszą perspektywę do kolonizacji tego ciała niebieskiego w przyszłości.

***

Pierwszy lot kosmiczny człowieka odbył się 12 kwietnia w 1961 roku.

***

Mirosław Hermaszewski okrążył Ziemię 126 razy.

***

Międzynarodowa Stacja Kosmiczna ma rozmiary boiska piłkarskiego.

Księżyc

Największym księżycem w całym Układzie Słonecznym jest jowiszowy Ganimedes.

***

Jeden z księżyców Jowisza – Ganimedes jest większy od planet Merkury i Pluton. Z kolei inny księżyc Jowisza – Io jest jedynym w Układzie Słonecznym miejscem poza Ziemią, gdzie znajdują się czynne wulkany. Ma ich on około 300.

***

Tytan – księżyc Saturna to jedyny księżyc Układu Słonecznego posiadający gęstą atmosferę.

***

Cztery największe księżyce Jowisza, tzw. księżyce galileuszowe to Io, Europa, Ganimedes i Kalisto. Najbliżej Jowisza znajdują się Io i Europa i w nich przypadku najbardziej zaznacza się działanie sił pływowych Jowisza. Siły te zgniatają i rozciągają te księżyce. Wzrost temperatury ich wnętrza na Io objawia się intensywną działalnością wulkaniczną, a na Europie, pod skorupą lodu, przypuszczalnie znajduje się woda.

***

Na Księżycu znajduje się największy krater uderzeniowy w Układzie Słonecznym. Jest to krater Aitkena i ma on średnicę ponad 2200 kilometrów.

***

Odległość między Ziemią a Księżycem wynosi 384 000 km. Czyli światło pokonuje ją w nieco ponad sekundę.

***

Nocą temperatura na Księżycu spada do –162 stopni Celcjusza.

***

Księżyc obiega Ziemię w 27,3 dnia.

***

Księżyc ma zaledwie ¼ średnicę Ziemi.

***

Księżyc świeci tak jasno dlatego, że jego pył zawiera okruchy szkliwa odbijające światło.

***

Wiele wskazuje na to, że Księżyc był kiedyś w stanie płynnym. Badania skał księżycowych pozwalają szacować, że skalna skorupa wykształciła się 4,48 miliarda lat temu. Przez następne 500 milionów lat meteoryty rozbijały i nadtapiały tę skorupę. W wyniku dwóch ostatnich potężnych zderzeń, które miały miejsce około 4 miliardów lat temu, powstały baseny uderzeniowe, znane jako Morze Deszczów (Mare Imbrium) i Morze Wschodnie (Mare Orientale).

***

Twórca nowoczesnej nauki o Księżycu, gdański astronom Jan Heweliusz (1611-1687), obszernym dziele zatytułowanym Selenografia wylicza nie 8, ale 40 faz Księżyca. Oddzielnie traktuje fazy Księżyca rosnącego i malejącego. Jednak ani podział, ani zastosowane przez Heweliusza nazewnictwo nie przyjęły się w astronomii.

***

Grawitacja na naszym Księzycu jest 6 razy mniejsza od ziemskiej.

***

Rzut oszczepem na Księżycu miałby długość ok. 500m.

Galaktyki

Najbliżej naszej galaktyki położona jest galaktyka o nazwie Wielki Obłok Magellana. Dzieli ją od nas odległość 170 000 lat świetlnych. Trochę dalej znajduje się Mały Obłok Magellana: 190 000 lat świetlnych. Znacznie dalej (2,3 mln lat śwtl.) położona jest bliźniaczo podobna do naszej galaktyka Andromedy M31.

***

Średnica naszej galaktyki – Drogi Mlecznej wynosi 100 000 lat świetlnych. Słońce położone jest ok. 30 000 lat świetlnych od jej środka.

***

W galaktyce Kil (Carina) oddalonej od naszej o 300 000 lat świetlnych znajduje się najjaśniejsza gwiazda jaką znamy (pomijamy supernowe). Nazywa się Eta Carinae i w jednostce czasu wypromieniowuje 6,5 mln razy więcej energii niż Słońce. Jak się przypuszcza Eta Carinae jest także najcięższa. Jej masa szacowana jest na 150 - 200 mas Słońca.

***

Nasza galaktyka – Droga Mleczna wraz z 30 innymi (w tym z galaktyką Andromedy M 31, Wielkim i Małym Obłokiem Magellana i galaktyką Carina) tworzy skupisko galaktyk - gromadę o nazwie Układ Lokalny.

***

Najdalsze galaktyki, jakie potrafimy na dzień dzisiejszy dostrzec są oddalone od Ziemi o 13 miliardów lat świetlnych.

***

Istnieją 4 podstawowe typy galaktyk: spiralne, spiralne z poprzeczką, eliptyczne i nieregularne. Nasza galaktyka – Droga Mleczna jest galaktyką spiralną.

***

Jest już prawie pewne, że w centrum naszej galaktyki – Drogi Mlecznej znajduje się supermasywna czarna dziura o masie 3 milionów Słońc.

***

Z prawa Hubble’a wynika, że im dalej od nas znajduje się galaktyka, z tym większą prędkością się od nas oddala. Najodleglejszymi obiektami, jakie znamy są kwazary i najdalsze z nich oddalają się od nas z zawrotną szybkością 37% prędkości światła.

***

Promień Układu Lokalnego – gromady galaktyk, do której należy i nasza – Droga Mleczna wynosi około 5 milionów lat świetlnych.

***

Okazuje się, że gromady galaktyk nie są rozmieszczone we Wszechświecie jednorodnie, ale tworzą “ściany” opasające prawie puste bąble o średnicy 300 mln lat świetlnych. Materia we Wszechświecie ma więc strukturę piany.

***

Gdy komety zbliżają się do Słońca, osiągają prędkość większa niż 1,5 miliona kilometrów na godzinę.

***

W naszej galaktyce co 2 tygodnie powstaje nowa gwiazda.